انتقاد از طنزهای صداوسیما: تمسخر معلولان نقض قانون و حق شهروندی است

انتقاد از طنزهای صداوسیما تمسخر معلولان نقض قانون و حق شهروندی است, اخیراً پخش یک برنامه طنز در شبکههای تلویزیونی موجی از اعتراضات در میان فعالان حوزه معلولیت و خانوادههای دارای فرزند معلول را به همراه داشت. این اتفاق در حالی رخ داد که قانون جامع حمایت از حقوق معلولان، صداوسیما را موظف کرده است تا حداقل پنج ساعت در هفته به برنامههای مرتبط با این قشر اختصاص دهد و از توانمندیهای آنان معرفی کند.

مهندسی خلاقیت در حوزه معلولیت، در گفتوگو با صدانیوز معتقد است که سیاستهای صداوسیما از منظر فرهنگسازی در حوزه معلولیت با کاستیهای جدی مواجه است.

او میگوید ساعتهایی که باید به این قشر اختصاص یابد، یا اجرا نمیشوند و یا به صورت غیرتخصصی و اجباری تدارک دیده میشوند.

به جستجوی راهکارهای عملیاتی و راهبردی برای حل چالشهای موجود پرداخت.

نقش رسانه در ترویج فرهنگ احترام و پذیرش تفاوت رسانه ملی به عنوان یک نهاد عمومی، وظیفه دارد آگاهی عمومی را ارتقا دهد و الگوهای موفق را معرفی کند. دکتر امیری توضیح میدهد رسانه موظف است با پخش برنامههای متنوع، نگرشهای مثبت را تقویت کرده و باورهای غلط و تبعیضآمیز را به چالش بکشد.

معلولان و خانوادهها در مورد طنز اخیر، او میگوید اگرچه اجراکنندگان به طور عمدی قصد تمسخر نداشتهاند، اما ناشی از ناآگاهی و عدم پرداختن مداوم به مسائل معلولیت در جامعه است.

این نوع برنامهها معلولان را به عنوان افراد ناتوان و قابل ترحم تصویر میکنند که استقلال و کرامت انسانی آنان را نادیده میگیرد.

دکتر امیری هشدار میدهد بازتولید چنین کلیشهها باعث میشود تصورات نادرست در ذهن مخاطبان ریشه دواند و معلولان دچار حس شرم، انزوا و انزجار از حضور در اجتماع شوند. او اضافه میکند که خانوادههای معلولان نیز که با شرایط سخت به صلح رسیدهاند، حق دارند نسبت به این تولیدات واکنش نشان دهند و جامعه نیز باید در کنار آنان بایستد.

طنز میتواند ابزاری برای تقویت همدلی باشد، نه تمسخر طنز به عنوان ابزاری برای نقد ناهنجاریهای اجتماعی میتواند مؤثر باشد، اما شريطة آنکه با آگاهی و احترام به حریم خصوصی و کرامت انسانها تدوین شود. دکتر امیری معتقد است ورود معلولان به حوزه طنز و خلاقیت، نه تنها مانعی ندارد، بلکه میتواند جذابیت و تأثیرگذاری محتوا را افزایش دهد.

رسانهها باید با دعوت از متخصصان و فعالان این حوزه، زبان صحیح و محترمانهای برای طنز تعریف کنند. معلولان بزرگترین اقلیت مخاطب رسانهها هستند نکته مهمی که اغلب نادیده گرفته میشود، این است که معلولان به دلیل موانع محیطی و عدم مراعات حقوق، زمان بیشتری در خانه سپری میکنند و در نتیجه مخاطبان پایدار و وسیعی برای رسانه ملی محسوب میشوند.

دکتر امیری نتیجه میگیرد رسانهها با احترامگذاری به این قشر و تولید محتوای متناسب، میتوانند از ظرفیتهای گسترده آنان برای توسعه پایدار بهرهمند شوند. پذیرش معلولیت توسط خود معلول، قدم اول پیروزی است و رسانه باید بستر این پذیرش و توانمندیسازی را فراهم کند، نه بستر تحقیر و حاشیهسازی.