پنج‌شنبه 19 نوامبر 2026
فرهنگ وهنر

کتاب برآمده از تکنولوژی جانشین نخواهد شد؛ خسروپناه از هزینه‌های سنگین انتشار و آشفتگی مجوزها می‌گوید

آواتار از  علی باقریعلی باقری 21 ساعت پیش 18 نوامبر 2026 - 17:46
کتاب برآمده از تکنولوژی جانشین نخواهد شد؛ خسروپناه از هزینه‌های سنگین انتشار و آشفتگی مجوزها می‌گوید

به گزارش صدا نیوز، حجت‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در مراسمی به مناسبت هفته کتاب و کتاب‌خوانی، جایگاه ماندگار کتاب را در برابر طوفان تکنولوژی و هوش مصنوعی تایید کرد و تصریح نمود که هیچ یک از ابزار‌های نوین قادر به جایگذاری اثر مکتوب نخواهد بود.

بازپخش پاورچین واکنش گسترده مخاطبان را برانگیخت در حالی که مرد سه‌هزارچهره کم‌تأثیرتر ماند

او با اشاره به تغییر شکل دسترسی مردم به کتاب در عصر دیجیتال، گفت امروز خرید کتاب‌های الک‌ترونیکی، استفاده از نسخه‌های صوتی و پادکست‌های کتاب رواج یافته و این شیوه‌ها می‌توانند نقش تسهیل‌گر را ایفا کنند و ارتباط مخاطب با متن را آسان‌تر سازند، اما معنای این تحولات پایان عمر کتاب نیست. کتاب همچنان زنده است و به نظر می‌رسد همواره جایگاه خود را حفظ خواهد کرد.

در گذر از این نکته، خسروپناه دغدغه‌ای بنیادین‌تر را مطرح ساخت هزینه‌های تولید و انتشار کتاب در شرایط فعلی سنگین شده تا حدی که برای ناشران نیز صرفه اقتصادی ندارد. محققانی که کار علمی خود را به درستی انجام داده‌اند، طبیعتا تمایل به انتشار اثر دارند، اما در چنین فضایی انتشار کتاب با موانع مالی جدی روبروست. وقتی قیمت کتاب افزایش می‌یابد، دانشجویان، دانشگاهیان و حوزویان که به طور طبیعی از مخاطبان اصلی کتاب محسوب می‌شوند، با توجه به سطح درآمد خود از تهیه منابع مورد نیاز باز می‌مانند.

این واقعیت نشان می‌دهد که بحران کتاب تنها الثقافي نیست، بلکه ریشه در اقتصاد نشر دارد. ‌های عمومی اگرچه تلاش توسعه در شهر‌ها و روستا‌ها را دنبال می‌کنند و پناهگاه‌ی برای کتابخوانان شده‌اند، اما تنها تکیه بر کتابخانه‌ها کافی نیست. سازوکار‌های حمایتی برای محققان، کتابخوانان و ناشران باید به صورت نظام‌مند پیش‌بینی شود تا چرخه تولید و توزیع کتاب متحرک بماند.

نکته دیگر که دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی بر آن انگشت نهاد، آشفتگی در بخش مجوز‌های نشر است. تعداد زیادی مجوز نشر صادر شده، اما در عمل فعالیتی در زمینه انتشار کتاب صورت نمی‌گیرد. سامانده‌ی این وضعیت وظیفه طبیعی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است و باید به طور جدی دنبال گردد تا ظرفیت‌های واقعی نشر از حالت بیکاری خارج شود.

خسروپناه در پایان از کلیه مؤلفان، ناشران، محققان و فعالان صنعت نشر در بخش‌های کودک و نوجوان، بزرگسال، تخصصی، دانشگاه‌ی و حوزوی قدردانی کرد و تأکید نمود که تلاش‌های این عزیزان، دم زنده نگه داشتن کتاب در جامعه است.