دوشنبه 16 نوامبر 2026
فرهنگ وهنر

حسن اکلیلی: ازسلاط نمایش خیریه تا خاطرات دیوانگی اصفهانی

آواتار از  علی باقریعلی باقری 14 ژانویه 2025 14 ژانویه 2025 - 13:04
حسن اکلیلی: ازسلاط نمایش خیریه تا خاطرات دیوانگی اصفهانی

حسن اکلیلی ازسلاط نمایش خیریه تا خاطرات دیوانگی اصفهانی, به گزارش صدانیوز، حسن اکلیلی، هنرمندی که نامش با طنین دلنشین لهجه اصفهانی و خاطرات خوش نمایشهای طنز پیوند خورده، در سال 1332 در اصفهان چشم به جهان گشود.

او که از نوجوانی با عشق به تئاتر داخل عرصه هنر شد، بهواسطه بازی در سریال آقای دچار به اوج شهرت رسید و تا این مدت هم مخاطبان او را با شخصیت محبوب آقای دچار به یاد میآورند.اما این تنها گوشهای از کارنامه درخشان اکلیلی است.

ی دارند.

این دو هنرمند با خلق شخصیتهای ماندگار، خاطرات شیرین و خندهدار بسیاری را برای مردم به ارمغان آوردند.گرچه اکلیلی این روزها کمتر در قاب تلویزیون دیده میشود، اما وجود او در عرصههای و کارهای خیر هم چنان دیدنی است.

رفتهام علاوه بر فعالیتهای هنری، در عرصههای مردمی نیز نقشآفرینی کنم. به همین علت، به گروههای خیریه مدامام و این روزها در نزدیک به 200 گروه خیریه فعالیت دارم.

این کار را با عشق زیاد اغاز کردهام. در قالب این فعالیتها، ما به مدرسهسازی پرداخته و به بیماران گوناگون پشتیبانی میکنیم.

از وقتی که تمرکز خود را روی این مسائل گذاشتهام، با ابعاد جدیدی از دستاوردهای خیران سرزمین آشنا شدهام که برایم زیاد الهامقسامت بوده است.یکی از خیریههای حوزه سلامت در سرزمین، کارهای مهمی انجام میدهد و از طریق گرفتن خون از کف پای نوزادان، قادر است از ابراز تعداد بسیاری از بیماریها تا دوران نوجوانی پیشگیری کند.

رد تومان برای مدرسهسازی جمعآوری شد و تعداد بسیاری از زندانیان جرایم مالی آزاد شدند.

اگرچه من بهطور مهم در حوزه نمایش و هنر فعالیت میکنم، اما خود را وسیلهای کوچک میبینم که میتواند علاوه بر هنر، از طریق راههای دیگر نیز به مردم خدمت کند. سال قبل از 365 روز سال، نزدیک به 222 روز را در برنامههای خیرخواهانه، گلریزانها، جمعآوری اعانه، خرید تجهیزات پزشکی، کلنگزنی پروژهها و فعالیتهای شبیه گذراندم.

این روزها برای من، بهترین و پربارترین روزهای زندگیام بودهاند.اصفهان، شهر زیباییها و خاطرات دوران کودکیاصفهان با زیباییهای سحرانگیزش که دل هر ایرانی و حتی تعداد بسیاری از خارجیها را تسخیر کرده است، مدام در ذهن و دل من جای دارد. من خوشبخت بودم که دوران کودکیام را در این شهر سپری کردم. تا این مدت بهخوبی به یاد دارم که یک روز صبح از خواب بیدار شدم و نردبانی را به دیوار تکیه دادم.

پایههای چوبی نردبان بین سبزی یاسهای امینالدوله که از دیوار آوی شده بود، نهان شدند. با پیچوتاب شاخههای یاس تابیدم و به بالای دیوار رسیدم. آسمان آن روز، شگفت آبی و گسترده می بود و ابرهای سفید، همچون پرطاووس در دل آسمان نقش میزدند.

من با نگاه به آسمان و ابرهای درخشان، جادو شده بودم.در آن زمان، از سردر خانههای اصفهان، درختان سرو تنومند بیرون زده بودند و خانههای یکطبقه با حیاطهای گسترده، به ما اجازه میدادند که آثار تاریخی شهر را بهراحتی تماشا کنیم. در قاب زیبای این منظره، سازههای تاریخی که از همهچیز بلندتر بودند، بهوضوح دیده میشدند و شکوه خاصی داشتند.

اینها تنها بخشی از روزهای شیرین و رؤیایی دوران کودکی من در اصفهان بود.اما این روزها، دلم از دیدن آسمان غبارآلود و خسته اصفهان میگیرد. آبی آسمان زیر لایههای ضخیم دود نهان شده و حتی باران هم دیگر نمیبرد. یادم میآید در دوران کودکی، مادرم بدون اینکه از فردی حالت آبوهوایی را بپرسد، تنها با نگاه به رنگ آسمان میتوانست گمان بزند که باران خواهد بارید.

همیشه میگفت حسن، امروز بارون میاد، فراموش نکنی لباس گرم بپوشی و همیشه هم درست میگفت.به نظر من، دنیا در آن روزها زیباتر می بود و ما انسانها، در هر جایی که دست بردیم، آن را خراب کردیم. تعداد بسیاری از صدمههایی که به این کره خاکی داخل شده، ناشی از دست خود ماست.

با همه این تلخیها، اصفهان تا این مدت هم محاسن بسیاری دارد.اصفهان در حوزه موسیقی یکی از ارکان مهم سرزمین به شمار میآید و هم چنان مثلث بزرگان موسیقی چون جلیل شهناز، حسن کسایی و جلالالدین تاج را به دنیای هنر هدیه کرده است. در عرصه سینما نیز، مرحوم عبدالحسین سپنتا، مؤسس سینمای ایران، اهل اصفهان بود.

در تئاتر نیز، هنرمندانی چون مرحوم رضا ارحامصدر و ناصر فرهمند از اصفهان برآمدند و تا این مدت هم از این خطه چهرههای برجستهای در عرصه فرهنگ و هنر ظهور میکنند و افتخارآفرینی دارند.یکی از ویژگیهای برجسته اصفهان وجود افراد خیر است. این شهر بیشتر از هزار مؤسسه خیریه دارد که تعداد بسیاری از آنها در سطح جهانی شناختهشده و کارهای بزرگی انجام دادهاند.

از این رو، معتقدم اگر اصفهان بیشتر از این صدمه نبیند، هم چنان ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی زیاد بزرگی دارد که میتواند به جامعه بشری خدمت کند. ما باید به اصل خود برگردیم و دقت بیشتری به ثروتهای ملی و منابع انسانی خود داشته باشیم. متأسفانه در این دوران، ما بخشی از مهربانی و وسعت دلمان را از دست دادهایم و دیگر انسانهای دلدادهای نیستیم.اولین روبهرو با تلویزیون و عکس- پدربله، نخستین بار تلویزیون را در خواهر از نزدیک دیدم.

خواهر تلویزیون را در لحاف پوشانده بود. پدرم، که مردی زیاد مذهبی و مقید بود، در ابتدا باور نمیکرد که دامادش تلویزیون خریده باشد. آن زمان من نوجوان بودم و در تئاتر بازی میکردم.

خاطرم هست که تلویزیون اجرای تئاتر ما را ضبط کرده بود و همان شب که خواهر تلویزیون را روشن کرد، قرار بود فیلم تئاتری که در آن بازی کرده بودم، از تلویزیون پخش شود.آن شب ما دور هم جمع شده بودیم و هنگامی پدرم کنارم نشست، حس کرد چیزی زیر لحاف برجسته است. دستش را زیر لحاف برد و متنی از نمایشنامهای که روی آن تمرین میکردم و اسم خودم را نیز رویش نوشته بودم، دید.

از من در مورد نمایشنامه سؤال کرد و بعد از آن فهمید وجود تلویزیون شد. در نهایت، تلویزیون را روشن کردیم و قسمتی از اجرای من همان لحظه روی آنتن پخش شد.

پدرم که کاملاً شگفتی کرده بود، گفت حسن، این آقا توی تلویزیون چرا همانند تو سخن میزنه؟!سپس که فهمید شد که خودم هستم و در تئاتر بازی میکنم، تنها چیزی که او گفت این بود بابا جان، من آبروم رو ذرهذره جمع کردم؛ یکباره آبروم رو نریزی! در آن زمان، افراد نگرش متغیری به کار هنری داشتند و تعداد بسیاری فکر میکردند که این نوع فعالیتها دارای قباحت است.الهامبخشی هنرمندان پیشکسوت در عرصه طنزدر مرور تاریخچه اصفهان، میبینیم که از دوران صفویه، شخصیتهای طنزپرداز بسیاری از این دیار ظاهر شدهاند.

از کربلایی عنایت، یا همان کل عنایت، تا کریم شیرهای که هرکدام در شکلگیری و گسترش طنز در سرزمین نقش برجستهای ایفا کردهاند. این شخصیتها نه تنها بر فرهنگ طنز اصفهان تأثیر گذاشتند، بلکه بر هنرمندانی چون ارحامصدر و فرهمند نیز اثرگذار بودهاند. من نیز بهطور طبیعی از این افراد الهام گرفتهام.فکر میکنم تا بحال بالغبر 100 نمایش در عرصههای گوناگون از جمله نگارش متن، بازیگری، کارگردانی و… اجرا کردهام.

برخی از صورتجلسههای این نمایشها تا این مدت در دسترس است و مشخص میکند که در آن زمان، بیشتر از 300 هزار تماشاگر در این اجراها وجود داشتهاند. این مقدار مخاطب برای تئاتر در آن دوران رقم بزرگی بود و درآمد حاصل از این تماشاگران صرف ک به درمان بیماران و افراد نیازمند میشد.گذشتگان برای من مدام الهامقسامت بودهاند و زیاد تر تلاش میکردم از حرکت و منش آنها منفعتمند شوم. به یاد دارم که برای گروهی مذهبی تئاتر اجرا کردیم.

ابتدا برایشان این سوال پیش آمد می بود که ربط تئاتر با کار خیر چیست؟ اما بعداً به ما انها گفتند که در ابتدا نسبت به اجرای تئاتر تردید داشتند و حتی پشتسر ما غیبت میکردند، اما سپس از مشاهده نتایج، اظهار کردند که نذرهای مردم بعد از اجرای ما به ده برابر افزایش اشکار کرده بود.ماجرای توقف یک کار نمایشی با ابراز یک نگرانی مهمبهعلت مشغلههای زیادی که در عرصه فعالیتهای خیرخواهانه دارم، کمتر در قاب عکس دیده میشوم.

یقیناً کمکاری این روزها دلایل فرد دیگر هم دارد. اخیراً طرحی را در تهران تصویب کردیم و قرار بود پروژه را آغاز کنیم. حتی پول تهیه و تشکیل به اصفهان منتقل شد، اما به دلایل خاصی این تغییر متوقف شد. برخی از دوستان میگفتند که خودمان باید تصمیم بگیریم که چه فردی کارگردان باشد.

من شخصاً بر این باورم که وقتی که یک فیلم یا سریالی در اصفهان ساخته میشود، باید عوامل اصفهانی در آن وجود داشته باشند.از قبل چندین دفعه پافشاری کردهام که باید مواظب مخاطب تلویزیون باشیم و کاری نکنیم که تعداد بینندگان افت یابد. امروز، در حوزه فرهنگی تغییرات بسیاری را میتوانیم انجام دهیم و متأسفانه میبینیم که حرمت بزرگترها از بین رفته است. جامعه بهطوری حرکت میکند که زیاد تر تحت تأثیر الگوهایی است که به ما القا میشود.

این روند دلواپسکننده است و باید به آن دقت بیشتری داشته باشیم.روزهایی که تهران برای تلویزیون خلوت میشدیکی از ماندگارترین تواناییهای وجود من در قاب تلویزیون، پخش تئاترهایی بود که در اصفهان اجرا میکردیم. این پخشها از شبکههای صداوسیما انجام میشد و تأثیر بسیاری در معارفه ظرفیت هنرمندان دیگر استانها داشت. در آن زمان که این تئاترها پخش میشد، میانها میگفتند که در ساعت پخش نمایشها، تهران خلوت میشود.

خود ما نیز هر شب بازخوردهای خوبی از مخاطبان دریافت میکردیم و میدیدیم که تماشاگرها با علاقه به تماشای آنها مینشینند.بیشتر از سه دهه پیش، وقتی که سریال آقای دچار از تلویزیون پخش شد، ما کمدی با کیفیتی ارائه دادیم که نه لودهبازی داشت و نه در تعارض با فرهنگ سرزمین بود.

این سریال نه تنها توانست مخاطبان بسیاری را جذب کند، بلکه بهگفتن مثالی از کمدی فاخر و با احترام به فرهنگ ایرانی شناخته شد.علت ماندگاری یا عدم ماندگاری تولیدات طنزبهنظرم، تغییرات در ذائقه مردم یکی از دلایل مهم است که دلیل میشود برخی تولیدات طنز آنطور که باید خاطرهانگیز و ماندگار نشوند.

با گسترش منفعتگیری از تلفنهای همراه، مردم به یک پناهگاه غیرمتعادل و نادرست روی آوردند و عقدههایی که در درونشان نهفته بود، بهطور آشکار ابراز کرد. این افراد فکر میکردند که منفعتگیری از این وسایل میتواند همه مشکلاتشان را حل کند.

از آنجایی که تلفن همراه بهطور گسترده در دنیا منفعتگیری میشود، در برخی کشورها، از جمله ایران، این وسیله اثرات مخربی را بهجا گذاشته است.یکی از مقامات ملی رسانه تعریف کرد که در سفرهای خارجی با همتای خود صمیمی شده و از او میخواهد که شماره موبایلش را به او بدهد. در جواب، همتای او میگوید که از تلفن همراه منفعتگیری چندانی ندارد. او ادامه میدهد هنگامی که در دفتر کارم هستم، تلفن دفتر برایم کافی است.

در خانه هم به تلفن همراه نیاز ندارم و حتی زمان رانندگی نیز هیچ زمان از موبایل منفعتگیری نمیکنم؛ به این علت، لزومی ندارد که خود را با این وسیله دچار کنم.در واقع، مسئولانی که موبایل را ابداع و در سراسر دنیا گسترش دادهاند، خودشان منفعتگیری محدودی از آن دارند. اما ما در ایران دچار این وسیله شدهایم و این نشاندهنده این است که ما تا این مدت نتوانستهایم بهدرستی از آن منفعتگیری کنیم.

این تحول در سبک زندگی و تأثیر منفی آن بر فرهنگ و ذائقه ما، به وضوح در رفتارهای روزمرهمان مشهود است. بهخطوی مثال، وقتی که در تعطیلات، فرزندان و نوههایمان در جمع میشود، نزدیک به 30 تلفن همراه در گوشه و کنار به چشم میخورد. این حالت واقعاً شگفتانگیز است.در قبل، وقتی که تنها چند شبکه محدود در رسانه ملی داشتیم، برنامهها فاقد تبلیغات خاص و شعارزدگی بودند.

زیاد تر تولیدات، بهاختصاصی آثار طنز، شوخیهای سالم و مناسب خانواده داشتند که در عین حال، همه را میخنداندند. این آثار طنزی که از تلویزیون پخش میشد، قابل دفاع بودند و تأثیر مثبتی بر مخاطب میگذاشتند.دلتنگی برای روزهای قبل و تولیدات هنریبله، قطعاً. من تنها نیستم؛ تعداد רבים هنرمندان دیگر نیز عاشق کارشان هستند و آرزو میکنند که مجدد بتوانند روی صحنه بروند یا در فیلمها و سریالها بازی کنند.

جدا از دلتنگی شخصیام، که بیتردید دلتنگ آن روزها هستم، مردم نیز چندین دفعه جلویم را گرفته و میپرسند که چرا حقوق فرهنگی آنها ضایع شده است و چرا خوراک فرهنگی سالمی برای مردم ارائه نمیکنیم. واقعاً نمیدانم باید چه جوابی به مردم بدهم. ما کشوری با پیشینه غنی در فرهنگ، علم و ادب هستیم.

اگر کل جهان را جستجو کنیم، هیچکجا همانند حافظ، سعدی و مولانا مشاهده نمیکنیم.لزوم تجدیدنظر در تولیدات هنری و تلویزیونبهنظرم، مسئولان باید در تولیدات هنری و در برخورد با آثار هنری تجدیدنظر کنند. در سالهای قبل، دیوانسالاریهای پیچیدهای وجود نداشت و هنرمند به راحتی میتوانست کارش را انجام دهد. اما امروز، برای ساخت هر تغییر نمایشی، هنرمند باید دلاپس مسائلی باشد.

ایرانیها همیشه عاشق خانواده و دورهمیهای خانوادگی بودهاند و وقتی که دور هم جمع میشود، میدانند که چطور خوش بگذرانند و کنار هم بخندند. تلویزیون نیز باید به این مسئله دقت داشته باشد و برنامههایی را راهاندازی کند که خانوادهمحور باشند و نیازهای فرهنگی مردم را بهخوبی برآورده سازند.انتهای مطلب/

اخبار مرتبط