دوشنبه 16 نوامبر 2026
فرهنگ وهنر

مستند ردپای حیات از شبکه مستند سیما پخش می‌شود؛ گل‌عبد: نمایش حیات وحش بی‌توجه‌ی به خطرات انقراض نادرست است

آواتار از  علی باقریعلی باقری 26 اکتبر 2024 26 اکتبر 2024 - 00:14
ساخت مستند حیات وحش بدون نمایش خطرات انقراض اشتباه است

به گزارش صدانیوز، فیلم مستند ردپای حیات به کارگردانی مجید گل‌عبد در هشتمین جشنواره تلویزیونی مستند حضور دارد و امشب جمعه چهارم آبان‌ماه از شبکه مستند سیما پخش خواهد شد.

گل‌عبد در مورد سوژه این مستند گفت ردپای حیات یک مستند بلند است که با رویکرد داستان‌گو به روایت بخشی از زندگی برخی گونه‌های دلنشین حیات وحش ایران می‌پردازد. این فیلم در مسیر روایی خود تلاش می‌کند با توالی منطقی به انواع زیست‌بوم‌های متنوع سرزمین ایران سر بزند و از هر یک نمونه‌ای را پیش روی مخاطبان قرار دهد.

او افزود در این فیلم علاوه بر نمایش جذابیت‌ها و زیبایی‌های زندگی حیات وحش، نگاهی به رفتار‌های بشری و صدمه‌هایی که بر گونه‌ها و زیستگاه‌هایشان وارد شده است نیز وجود دارد. تلاش شده تا این تلنگر به مخاطبان برسد که این زیبایی‌ها و تنوع زیستی می‌تواند اسیر رفتار‌های انسانی شده و برای همیشه ناپدید گردد.

کارگردان مستند بیان کرد نمایش حیات وحش همیشه برای مخاطبان دلنشین بوده، اما عکس یک منطقه طبیعی بدون حضور گونه‌های شاخص و متنوع در آن جذابیت چندانی ندارد. با این حال، نمایش رفتار‌های آن گونه‌ها در خارج از زیستگاه طبیعی‌شان نمی‌تواند آن شور و شوق را تداعی کند. هیچ مرزی برای جدا‌سازی آن‌ها وجود ندارد و در بلندمدت حیات وحش بدون زیست‌بومش باقی نخواهد ماند و زیست‌بوم نیز بدون حیات وحش مرتبط پویا نخواهد بود.

تنوع زیستی ایران گنجینه‌ای بی‌همانند

گل‌عبد درباره تنوع زیستی ایران گفت ایران یکی از متنوع‌ترین زیست‌بوم‌های حیات وحش در کل جهان را در اختیار دارد. مجاورت با دریای آزاد، تنوع ارتفاعی و قرارگیری در منطقه تلاقی اقلیم‌های زیستی جهان علتی شده که کشورمان این ثروت را داشته باشد. گونه‌های زیستی در ایران هم تحت تأثیر آفریقا هستند و هم گونه‌های اختصاصی اروپا و توران در آن دیده می‌شوند.

او تأکید کرد این تنوع زیستی یک گنجینه بی‌همانند است اما متأسفانه به اندازه‌ای که باید قدرش را نمی‌دانیم. اگر همین تنوع را با فرمول‌های اقتصادی قیمت‌گذاری کنیم، به نتیجه می‌رسیم که حفاظت از محیط زیست بسیار سودآور‌تر از منافع کوتاه‌مدتی است که برای آن طبیعت را تخریب می‌کنیم.

یوزپلنگ ایرانی و گونه‌های در آستانه انقراض

مستندساز با اشاره به یوزپلنگ ایرانی که در خطر انقراض است، گفت یوزپلنگ یک گونه پرچم است که نظر افکارعمومی و رسانه‌ها را به خود جلب می‌کند. یوزپلنگ ایرانی نماد حفاظت از حیات وحش در سطح جهانی شده است. این گونه به شدت در خطر انقراض است و به جز ایران در هیچ زیستگاه دیگری وجود فیزیکی ندارد. تمام زیستگاه‌های تاریخی‌اش در کشور‌های آسیایی از دست رفته و در ایران تنها در یک زیستگاه با جمعیتی کمتر از ۲۰ فرد بالغ باقی مانده است.

او ادامه داد تمرکز تمام توجه‌ها تنها بر یوزپلنگ کار اشتباه‌ی است، زیرا گونه‌هایی وجود دارند که بیش‌تر از یوزپلنگ در خطرند. برای مثال، درنای سیبری تنها یک فرد آزاد باقی مانده که پارسال نیامد و امسال نیز تا کنون نیامده و بیم آن می‌رود که در ایران منقرض شده باشد. میش مرغ، روباه ترکمنی و برخی گونه‌های گیاه‌ی نیز سرنوشت مشابه‌ی دارند.

چالش‌های ساخت مستند و پیام نهایی

گل‌عبد درباره سختی‌های ساخت مستند گفت یافتن گونه‌های در خطر انقراض و ثبت تصویر از آن‌ها چالش بزرگ بود. گستردگی سوژه‌ها و نیاز به زمان زیاد برای پرداختن به هر یک، کار را دوچندان سخت کرد. بدون راهنمایی دوستان و کارشناسان، بسیاری از تصاویر هرگز ثبت نمی‌شدند. عبور از مناطق صعب‌العبور، آب‌وهوا‌های سخت، سرما و گرما، و استرس حوادث غیر‌منتظره از دیگر چالش‌ها بود.

او در پایان بیان کرد طبیعت همیشه چیز‌های جدیدی برای شگفت‌زده کردن ما دارد و تکرار ندارد. تنوع زیستی در کشورمان به حدی بالاست که بسیاری از گونه‌ها را هنوز نشناخته‌ایم. معتقدم در دوره‌ای قرار داریم که صرف نمایش حیات وحش بدون دقت به خطراتی که آن‌ها و زیست‌بوم‌شان را تهدید می‌کند، کار اشتباه‌ی است. باید افکارعمومی را به این تهدیدات آگاه کنیم و در کنار آن حیات وحش را در دلنشین‌ترین حالت به نمایش بگذاریم.

مستند ردپای حیات امروز جمعه چهارم آبان‌ماه ساعت ۲۱ از شبکه مستند سیما پخش می‌شود و بازپخش‌های آن فردا شنبه پنجم آبان ساعت ۹ صبح و ۲۴ خواهد بود.

اخبار مرتبط