ناپایداری پردازندههای نسل ۱۳ و ۱۴ اینتل: علت اصلی شناسایی شد، آپدیت میکروکد در راه است

طی ماههای اخیر کاربران زیادی از ناپایداری پردازندههای نسل ۱۳ و ۱۴ اینتل، بهویژه مدلهای و، شکایت کردهاند. این مسئله تا حدی گسترش یافت که برخی سازندگان سرور بازی با اعلام نارضایتی، تصمیم گرفتند سرورهای مبتنی بر اینتل را با نمونههای مبتنی بر AMD جایگزین کنند.
گزارشهای ناپایداری تراشهها از مارس ۲۰۲۳ آغاز شده و همچنان ادامه دارد. به نظر میرسد همه پردازندهها دچار این مشکل نشدهاند و بهنظر میرسد مدلهای، KS و پردازندههایی با توان پایه ۶۵ وات و بالاتر در فهرست پردازندههای مشکلدار قرار دارند.
ناپایداری پردازندههای نسل ۱۳ و ۱۴ اینتل
اولین خطاها زمانی کشف شد که چندین گیمر نسخه آزمایشی بازی 8 را روی سیستمهای مجهز به این پردازندهها اجرا کردند. در آن زمان، بهنظر میرسید رایانههای این کاربران با خطای عدم وجود حافظه کافی روبرو شدهاند، حتی در شرایطی که سیستمهای آنها حافظه رم و گرافیک کافی داشتند.
اینتل در بیانیهای در ۲۹ آوریل (۸ اردیبهشت ۱۴۰۳) تقصیر را به گردن سازندگان مادربردها انداخت و آنها را بهعلت عدم رعایت تنظیمات پیشنهادی مقصر دانست. بر اساس گزارشهای منتشرشده، بهنظر میرسد سازندگان مادربردهای سری ۶۰۰ و ۷۰۰ با وجود آگاهی از ناپایداری، سیستم حفاظت حرارتی و محدودیتهای قدرت مادربردها را غیرفعال کردند تا به بیشترین اورکلاک ممکن برسند.
تلاش سازندگان مادربرد برای رفع ناپایداری
ایسوس اولین شرکتی بود که تلاش کرد مشکلات پایداری پردازندههای اینتل را با انتشار یک پچ بایوس رفع کند. این پچ شامل بخشی به نام بود که مادربرد را مطابق با تنظیمات پیشنهادی اینتل پیکربندی میکرد؛ به همین دلیل انتظار میرفت خطای نمایشدادهشده در اجرای برخی بازیها نظیر 5 از بین برود. گیگابایت نیز مشابه ایسوس عمل کرد. MSI نیز راهنمای بایوس برای کاهش مشکلات پایداری این پردازندهها ارائه داد.
با این حال، بهروزرسانی بایوس نتوانست مشکلات را بهطور کامل حل کند و کاربران همچنان از ناپایداری پردازندهها شکایت داشتند. در آن زمان به کاربران پیشنهاد میشد که از بهروز بودن بایوس مادربرد مطمئن شوند یا در صورت ارائه آپدیتهای جدید، بایوس را بهروزرسانی کنند.
انتشار دستورالعملهای جدید توسط اینتل
اینتل با هدف پشتیبانی از رفع ناپایداریها، دستورالعملهای جدیدی به سازندگان مادربرد ارسال کرد. این دستورالعملها شامل تنظیمات پیشنهادی بایوس برای افزایش پایداری سیستم بود. در آن مقطع، اینتل تا آن زمان ریشه اصلی این مشکلات را تشخیص نداده بود و تنها تلاش میکرد ناپایداریها و اختلال کارکرد پردازندهها را تا حد ممکن کاهش دهد. از سوی دیگر، بهنظر میرسید بهعلت قراردادها تجاری، اینتل کوشید تا آنجا که ممکن است با سازندگان مادربردها در چالش نیفتد.
مشکلات استودیوهای سازنده بازی
در حالیکه اینتل و سازندگان مادربرد برای حل ناپایداریها تلاش میکردند، استودیو بازیسازی مطلبی در وبسایت خود منتشر کرد و از بروز مشکلاتی در سرورها و رایانههای گیمرها خبر داد، علت آنها را نیز ناپایداری پردازندههای نسل ۱۳ و ۱۴ اینتل دانست. این مسئله به حدی جدی بود که این استودیو بهطور علنی اعلام کرد پردازندههای معیوب اینتل را خواهد فروخت و از دیگر توسعهدهندگان خواست تا اقدام مشابهی انجام دهند.

متیو کاسلز، بنیانگذار این استودیو، در گزارش ماه قبل به برخی مشکلات مهم پردازندههای اینتل اشاره کرده بود. بر اساس ادعای وی، ابزارهای شناسایی مشکلات بسیاری در پردازندهها رصد کردهاند؛ ایراداتی که میتوانند به SSD و حافظهها ضربه بزنند. او با توجه به توانایی تیمش اظهار داشت که همه پردازندههای صدمهدیده بهمرور خراب خواهند شد و در نهایت از کار میافتند.
تعداد پردازندههای صدمهدیده
یکی از مشتریان اینتل دادههایی را در اختیار کانال یوتیوب گیمر نکسوس قرار داد که بر پایه آن، امکان دارد نزدیک به ۸ میلیون پردازنده نسل ۱۳ اینتل تحت تأثیر این صدمه قرار گیرند که حدود ۷۵ درصد آنها پردازندههای 13600 تا 13900 هستند. از سوی دیگر، بر اساس دادههای لو رفته، بهعلت صدمههای ناشی از ناپایداری پردازندهها، حداکثر سرعت حافظه آنها بهنظر میرسد از به افت یافته است.

اینتل میگوید تنها ۰.۰۳۵ درصد پردازندههای مذکور مشکل دارند، در حالی که منابع دیگر، همانند تولیدکنندگان تجهیزات اصلی (OEMها)، نرخ خرابی پردازندهها را بین ۱۰ تا ۲۵ درصد گزارش کردهاند. بهنظر میرسد در تستهای اولیه برخی شرکتها ۱۲ درصد از پردازندههای اینتل خراب بودهاند.
از سوی دیگر، اینتل تا این لحظه برای جمعآوری پردازندههای معیوب اقدامی نکرده و بهنظر میرسد میخواهد فروش آنها را ادامه دهد؛ علاوه بر این، تا کنون مشخص نیست گارانتی کاربران متضرر تمدید میشود یا پشتیبانی پس از فروش شامل آنها خواهد شد. البته اینتل به کاربران صدمهدیده اطلاع داده که برای معاوضه یا پیگیری گارانتی محصولاتشان با پشتیبانی این شرکت در ارتباط باشند.
تشخیص منشأ مشکلات
بر اساس گزارش وبسایت، اینتل در پایان تحقیقات خود توانست منشأ ناپایداری ها را آشکار کند.
آنطور که توماس هانافورد، سخنگوی اینتل، بیان کرده، در موشکافی پردازندههای معیوب مشخص شد که ولتاژ بالای پردازندهها علت تخریب رینگباس برخی از آنها شده است. در واقع این اشتباه ناشی از یک الگوریتم میکروکد بوده که در نتیجه آن، درخواست افزایش ولتاژ به پردازنده ارسال شده و انرژی CPU را بالا برده است. این افزایش انرژی بهمرور از عمر مفید پردازنده کاسته و ثبات کارکرد سیستم را از بین برده است.
انتشار آپدیت میکروکد
اینتل بهنظر میرسد اواسط ماه میلادی آینده بهروزرسانی میکروکد را برای سازندگان مادربرد ارسال میکند. این دسته از آپدیتها طبق معمول به یک بهروزرسانی بایوس نیاز دارند؛ به همین دلیل، زمان انتشار آنها در دست سازندگان مادربرد است. در صورتی که کاربران تا به حال با خطاهای ناپایداری CPU روبرو نشده باشند، این آپدیت از تخریب تدریجی پردازنده جلوگیری میکند، اما این خبر برای کاربران شاکی چندان خوشایند نیست؛ زیرا بهروزرسانی الگوریتم نمیتواند صدمههای قبلی را جبران کند.

علاوه بر مشکلات مربوط به میکروکد، به نظر میرسد عامل دیگری نیز در ناپایداری های نسل ۱۳ و ۱۴ مؤثر بوده است. بر اساس سخنان لکس هویوس، مدیر انجمن اینتل، گویا مشکلات فرآیند مرتبط با اکسیداسیون در برخی از پردازندههای نسل ۱۳ باعث شده این پردازندهها در عملکرد خود دچار مشکل شوند؛ هرچند گویا این مشکل در سال ۲۰۲۳ رفع شده است. با وجود این، موضوعاتی از این دست نشان میدهند که بهنظر میرسد عوامل زیادی در بروز ناپایداریها مؤثرند و امکان دارد در آینده مجدد با خطاهای مشابه روبرو شویم.
غول تراشهسازی معتقد است توانایی این شرکت در کنترل ناپایداری پردازندههای نسل ۱۳ و ۱۴ باعث شده تا دادههای آینده را بهخوبی تجزیه و تحلیل کند. در پایان، اینتل ادعا میکند پردازندههای لپتاپ نسل ۱۴ اینتل و های آتی از صمدهای مشابه مصون خواهند ماند.