جنگ روانی رژیم صهیونیستی در طوفانالاقصی و نقش رسانهها در تحریف افکار عمومی

محمد شیخان، کارشناس مسائل سیاسی و رسانه، در یادداشتی با عنوان نبرد بیصدا جنگ روانی رژیم صهیونیستی در طوفانالاقصی و نقش محوری رسانهها به بررسی ابعاد این پدیده پرداخته است. به گزارش صدانیوز، او مینویسد جنگ روانی یکی از قدیمیترین و در عین حال مؤثرترین ابزارهایی است که کشورها و گروههای گوناگون برای تضعیف دشمنان خود بهکار میگیرند. این نوع جنگ بهجای بهرهگیری از نیروی نظامی مستقیم، بر ذهنیت و روحیه افراد متمرکز است تا از طریق ایجاد ترس، شک و تردید، و دگرگونی باورها، دشمن را ناکام سازد. در عصر حاضر، با گسترش رسانههای دیجیتال و شبکههای اجتماعی، جنگ روانی به سطح پیچیدهتری رسیده است. رژیم صهیونیستی در تلاش است بهطور گسترده از جنگ روانی در درگیریهای خود، بهاختصاص در طوفانالاقصی، بهرهبرداری کند.
تعریف و انواع جنگ روانی
جنگ روانی به مجموعهای از اعمال و فعالیتها اطلاق میشود که مقصد آن تأثیرگذاری بر ذهنیت، روحیه و باورهای دشمن است. هدف اصلی این نوع جنگ، تضعیف روحیه، ایجاد شک و تردید، و ترساندن یا تحقیر دشمن است، بهگونهای که بدون نیاز به درگیری فیزیکی گسترده، اهداف سیاسی یا نظامی محقق گردد. این جنگ با پشتیبانی از ابزارهایی همانند شایعات، اطلاعات نادرست، تحریف حقایق و بهرهگیری از رسانهها انجام میشود.
جنگ روانی استراتژیک
در این نوع از جنگ روانی، مقصد تأثیرگذاری بر افکار عمومی و رهبران سیاسی یا نظامی دشمن است تا از طریق اطلاعات و تبلیغات نادرست، تصمیمات اشتباهی بگیرند. اسرائیل در جنگهای گوناگون، بهاختصاص جنگ شش روزه و یوم کیپور، با بهرهگیری از این نوع جنگ روانی موفق به دگرگونی تصمیمات رهبران عرب شده است.
جنگ روانی تاکتیکی
در جنگ روانی تاکتیکی، مقصد تأثیرگذاری مستقیم بر نیروهای نظامی دشمن است تا آنها را از نظر روحی و روانی تضعیف کرده و توانایی جنگیدن را از آنها بگیرد. اسرائیل چندین بار با انتشار فیلمها و تصاویر از حملات هوایی خود و یا دستگیری رهبران مقاومت فلسطینی، تلاش کرده روحیه نیروهای مقاومت را تضعیف کند.
جنگ روانی دفاعی
این نوع جنگ روانی بهطور خاص برای محافظت از افکار عمومی داخلی بهکار گرفته میشود. هدف آن جلوگیری از تأثیرات مخرب روانی حملات دشمن بر جامعه خودی است. اسرائیل با پخش اخبار تحریفشده یا کنترلشده در رسانههای داخلی، تلاش دارد اثرات حملات دشمن را بر مردم اسرائیل کاهش دهد و روحیه آنها را بالا نگه دارد.
جنگ روانی تهاجمی
این نوع از جنگ روانی، تلاشی برای نفوذ به افکار و روحیه جامعه مقصد است تا آنها را در موقعیت ضعف قرار دهد. انتشار شایعات یا اطلاعات نادرست در مورد اختلافات داخلی در گروههای مقاومت فلسطینی، مصادیقی از جنگ روانی تهاجمی است که اسرائیل در طوفانالاقصی بهکار گرفت.
استراتژیهای جنگ روانی اسرائیل در طول تاریخ
رژیم صهیونیستی از سال ۱۹۴۸ بهطور مداوم از جنگ روانی بهعنوان یکی از ابزارهای کلیدی خود بهرهگیری کرده است. این رژیم، با استفاده از رسانههای داخلی و بینالمللی، شایعات و اطلاعات نادرست، تلاش در دگرگونی افکار عمومی جهانی و تضعیف روحیه دشمنان خود داشته است. مهمترین استراتژیهای جنگ روانی اسرائیل عبارتند از
جنگ شش روزه (۱۹۶۷)
در این جنگ، اسرائیل با انتشار اخبار اغراقآمیز در مورد توانمندیهای نظامی خود، موفق شد نیروهای عربی را در حالت ترس و سردرگمی قرار دهد. این استراتژی روانی باعث شد که اسرائیل بدون نیاز به یک نبرد طولانی و سنگین، پیروزیهای بزرگ و سریع بهدست آورد.
جنگ یوم کیپور (۱۹۷۳)
اسرائیل با بهرهگیری از تبلیغات گسترده و تحریف حقایق در جریان جنگ یوم کیپور، موفق شد جامعه جهانی و حتی بخشی از افکار عمومی عربی را تحت تأثیر قرار دهد. با این استراتژی، اسرائیل توانست حملات اولیه را کنترل کرده و در نهایت، توازن قوا را به سود خود دگرگون سازد.
طوفانالاقصی (۲۰۲۳-۲۰۲۴)
در جریان درگیریهای طوفانالاقصی، اسرائیل بار دیگر نشان داد که جنگ روانی یکی از ابزارهای مهم آن در مقابله با گروههای مقاومت فلسطینی است. در این جنگ، اسرائیل بهطور گسترده از رسانههای اجتماعی، فیلمها، تصاویر و پیامهای هشدارآمیز برای تضعیف روحیه دشمنان و جلب حمایت جهانی بهرهگیری کرد.
مصادیق جنگ روانی اسرائیل در طوفانالاقصی
درگیری اخیر یکی از مهمترین موارد بهرهگیری گسترده اسرائیل از جنگ روانی بود. چند نمونه از این تکنیکها عبارتند از
انتشار تصاویر تخریب گسترده از غزه
اسرائیل با انتشار تصاویر تخریبی گسترده از مناطق هدف در غزه، در پی نشان دادن قدرت نظامی و ایجاد وحشت در میان مردم و نیروهای مقاومت بود. این تصاویر برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی بینالمللی و تقویت حمایت از اسرائیل نیز مورد استفاده قرار گرفت.
ارسال پیامهای تهدیدآمیز به شهروندان غزه
یکی از تکنیکهای مرسوم اسرائیل در جنگ روانی، ارسال پیامهای هشدارآمیز به تلفنهای همراه شهروندان غزه بود. این پیامها نه تنها باعث ترس و وحشت در میان مردم میشد، بلکه روحیه نیروهای مقاومت را نیز تضعیف میکرد.
انتشار فیلمهای دستگیری اعضای حماس
رژیم صهیونیستی با انتشار فیلمهای دستگیری و بازداشت اعضای حماس، تلاش داشت که نشان دهد رهبران مقاومت در امان نیستند و زود یا دیر، اسرائیل بر آنها تسلط خواهد کرد. این تکنیک برای تضعیف روحیه نیروهای مقاومت و کاهش اعتماد عمومی به این گروهها بهکار رفت.
شایعات در مورد اختلافات داخلی حماس
انتشار شایعات در مورد اختلافات داخلی بین رهبران حماس یکی دیگر از ابزارهای جنگ روانی اسرائیل در طوفانالاقصی بود. این شایعات بهمنظور ایجاد بیاعتمادی و شکاف در صفوف مقاومت منتشر شدند و به تضعیف انسجام داخلی آنها منجر گردیدند.
نقش محوری رسانهها در جنگ روانی
رسانهها نقشی بنیادین در جنگ روانی ایفا میکنند و یکی از ابزارهای مهم در دگرگونی افکار عمومی و تضعیف یا تقویت روحیه جامعه مقصد میباشند. اسرائیل با بهرهگیری موثر از رسانههای سنتی و دیجیتال، توانسته است جنگ روانی خود را به سطحی جهانی بکشد و از طریق رسانهها روایتهای خود را به جهان ارائه دهد.
تکنیکهای بهرهگیری از رسانهها در جنگ روانی
انتشار اخبار نادرست یا تحریفشده یکی از تکنیکهای رایج در جنگ روانی، انتشار اخبار نادرست یا تحریفشده است. اسرائیل در طول درگیریهای خود، از این تکنیک برای دگرگونی روایتها و تأثیرگذاری بر افکار عمومی جهانی بهرهگیری کرده است.
تحقیر و تمسخر دشمن اسرائیل با انتشار مطالبی که دشمنان خود را ناتوان یا بیکفایت نشان میدهند، تلاش میکند روحیه دشمنان را تضعیف کند. در طوفانالاقصی، ویدیوهایی که نیروهای مقاومت را ضعیف نشان میدادند، بهطور گسترده در رسانهها پخش شد.
بزرگنمایی پیروزیهای خود اسرائیل با تقویت این تفکر که مدام در جنگها پیروز است و دشمنانش ناتوان میباشند، تلاش دارد اعتماد عمومی داخلی و بینالمللی را به سود خود جلب کند.
بهرهگیری از شبکههای اجتماعی شبکههای اجتماعی بهاختصاص در دوران معاصر نقش بسیار مهمی در جنگ روانی ایفا میکنند. اسرائیل از شبکههای اجتماعی برای انتشار سریع اخبار و شایعات بهرهگیری میکند تا افکار عمومی را در زمان کوتاه تحت تأثیر قرار دهد.
جمعبندی اهمیت رسانهها در مقابله با جنگ روانی
رسانهها بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای جنگ روانی، نقش بسزایی در تقویت یا تضعیف افکار عمومی دارند. اسرائیل از این ابزار بهرهگیری کرده تا بتواند بر جبهه مقاومت خود را غالب نشان دهد و حمایتهای بینالمللی را جلب نماید. با توجه به گسترش تکنولوژیهای نوین و رسانههای دیجیتال، جنگ روانی به سطح پیچیدهتری رسیده و از طریق تکنیکهای مختلفی همانند انتشار اخبار نادرست، شایعات و بهرهگیری از شبکههای اجتماعی انجام میشود.
رسانههای مستقل و آزاد جهان و بهاختصاص جهان اسلام نقش حیاتی در مقابله با جنگ روانی رژیم صهیونیستی دارند. برای این منظور، این نهادها باید بر آموزش و آگاهیرسانی در مورد تکنیکهای جنگ روانی تمرکز کنند. برگزاری کارگاهها و تدوین محتواهای آموزشی میتواند به خبرنگاران و فعالان رسانهای کمک کند تا راهکارهای شناسایی و مقابله با جنگ روانی را بهتر درک نمایند.
بهرهگیری از فناوریهای نوین، بهاختصاص شبکههای اجتماعی، فرصتی بزرگ برای نشر سریع و مؤثر اخبار و تحلیلهای دقیق است. تدوین کانالهای خبری و گروههای تحلیلی در این شبکهها به دسترسی آسانتر به اطلاعات صحیح کمک میکند و قوت جامعه را در برابر شایعات و اخبار نادرست افزایش میدهد.
تدوین محتواهای مستند و شفاف که حقایق را بدون تحریف به نمایش بگذارند، اهمیت بسیار زیادی دارد. نهادهای رسانهای باید به نقد و تحلیل اطلاعات منتشر شده توسط دیگر منابع بپردازند و نواقص و تحریفها را شناسایی کنند تا به آگاهی عمومی کمک کنند و به مخاطبان اجازه دهند خود اطلاعات را تحلیل و بررسی نمایند.
تشکیل شبکههای همکاری بین نهادهای رسانهای
در سطح جهانی نیز بسیار مؤثر است. رسانهها میتوانند با یکدیگر همکاری کرده و به تبادل اطلاعات، تجارب و منابع بپردازند. برگزاری همایشها و کارگاههای مشترک میتواند به تقویت وحدت و انسجام در برابر جنگ روانی کمک کند. اینگونه، تشویق به مشارکت جامعه در تدوین محتوا و انتشار اخبار، به شکلگیری یک شبکه اطلاعاتی قوی منجر میشود.
این نهادها باید به تأثیرات روحی و روانی جنگ روانی بر جامعه دقت داشته و با ارائه محتوای مثبت و امیدبخش، روحیه عمومی را تقویت کنند. گزارشهای پیروزیهای اجتماعی و فرهنگی میتوانند به ایجاد امید و اتحاد در جامعه کمک نمایند.
در نهایت، رسانههای مستقل دنیا و جهان اسلام باید با اتخاذ رویکردهای مؤثر و مسئولیتپذیر، بهعنوان نهادهای معتبر در راستای حقیقت و عدالت عمل کنند و الگویی قوی برای دیگر رسانهها تدوین نمایند. این کار نهتنها به مقابله با جنگ روانی کمک میکند، بلکه جهت ترقی آگاهی عمومی و تقویت اتحاد در برابر چالشهای جهانی خواهد شد.