دوشنبه 16 نوامبر 2026
فرهنگ وهنر

تلویزیون ملی غایب، پول‌پاشی‌های مشکوک برای تسلط بر گیشه سینما

آواتار از  علی باقریعلی باقری 3 دسامبر 2024 3 دسامبر 2024 - 13:34
تلویزیون ملی غایب، پول‌پاشی‌های مشکوک برای تسلط بر گیشه سینما

پخش تیزر‌های تبلیغاتی فیلم‌های سینمایی در شبکه‌های ماهواره‌ای پدیده جدیدی نیست، اما احتمالا پول‌پاشی برخی افراد برای تسلط بر گیشه سینما ماجرا‌های تازه‌ای است که نیازمند بررسی و واکاوی می‌باشد.

اوج این انتقادات به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و صدا و سیما در دولت پیشین تشدید شده بود. محمدمهدی اسماعیلی، وزیر فرهنگ وقت، اعلام کرده بود که پخش تبلیغات در شبکه‌های ماهواره‌ای ممنوع است و باید با آن برخورد شود، اما در عمل خبری از تبلیغات صدا و سیما نبود.

مدیران صدا و سیما معتقدند فیلم‌های سینمایی باید دارای شاخصه‌هایی باشند که قابلیت تبلیغ داشته باشند؛ برخی مدیران تلویزیون باور دارند اکثر فیلم‌های سینمای ایران برای تماشای خانوادگی مناسب نیستند و قابل تبلیغ نیستند. این نظر اگرچه استاندارد است، اما برای رونق سینما و جلوگیری از تبلیغات ناعادلانه نیاز به تدبیر ویژه‌ای دارد.

برخی تهیه‌کنندگان برای کسب لقب سلطان گیشه مبالغ کلانی را برای تبلیغ در شبکه‌های ماهواره‌ای هزینه می‌کنند. شبهه‌هایی در مورد برخی فیلم‌ها وجود دارد که بودجه‌های زیادی به شبکه‌های خارجی واریز شده تا فیلم‌هایشان به طور گسترده تبلیغ شوند و تنها ادعای پرفروش‌ترین فیلم گیشه را به خود اختصاص دهند، نه رضایت مخاطب.

اکنون نه تنها تبلیغ در شبکه‌های خارجی مجرمانه است، بلکه عدم توجه به رضایت مخاطب نیز اضافه شده است. انتقاد کارگردان فیلم گرامی در برنامه هفت درباره تک‌ژانری شدن سینما بی‌اساس نیست.

در این فضا می‌توان گفت افرادی در سینما پول می‌سازند که بیش‌تر تبلیغ کنند؛ این تبلیغات می‌تواند در هر شبکه، مدیوم، پلتفرم یا صفحه مجازی رخ دهد.

اگر تلویزیون ملی در این می‌دانی حضور یابد، اوضاع به نفع دیگری تغییر خواهد کرد. یک فضای تبلیغی عادلانه باعث می‌شود مخاطبان بدون تأثیر از هیاهو‌های تبلیغاتی، بر اساس کیفیت کارگردانی، بازیگری و داستان فیلم نمره دهند و بر این اساس فیلم‌ها فروش یابند، همانند رویکردی که در گذشته وجود داشته است.

با نگاهی به آمار فروش فیلم‌های سینمایی می‌توان به این نتیجه رسید؛ تعداد زیادی از تهیه‌کنندگان و کارگردانان بار‌ها به صدا و سیما اعتراض کرده‌اند تا فضای تبلیغی یکسان برای همه فیلم‌ها فراهم شود.

این تبعیض در تبلیغات فیلم‌های کودکانه در شبکه کودک نیز مشهود است؛ فیلم‌هایی مانند پسر دلفینی، لوپتو و بچه زرنگ در روز‌های اکران فیلم شنگول و منگول کمتر مورد توجه تلویزیون قرار گرفته‌اند، در حالی که باغ کیانوش بیش‌تر تبلیغ شده است.

سازمان‌های نظارتی در وزارت فرهنگ نیز باید در این پرونده وارد شده و بررسی کنند که پشت پرده تبلیغات ماهواره‌ای چه می‌گذرد و منبع این پول‌های کلانی چیست که برخی تهیه‌کنندگان حاضرند چند برابر هزینه ساخت فیلم را برای تبلیغ بپردازند.

در حالی که بخش عمده‌ای از فعالان سینمای ایران قادر به پرداخت چنین هزینه‌هایی نیستند و تنها به تبلیغات در شبکه‌های داخلی و بیلبورد‌های شهری متکی‌اند.

عبارت معروف وزیر سابق فرهنگ با مسببان این اتفاق برخورد خواهد شد تنها در سطح سخن باقی ماند و عملیاتی نشد. همچنین حمایت از سینما و رونق فروش که در سخنان مدیران صدا و سیما تکرار می‌شود، همچنان در حد شعار مانده است.

از وظایف رسانه ملی تبلیغ محصولات فرهنگی و هنری است؛ تبلیغ سینما، تئا‌تر، کتاب و هنر‌های تجسمی باید جایگزین تبلیغات رنگارنگ و لوکس شود، اما نه تنها برای بخش‌های ارگانی و سازمانی، بلکه بخش خصوصی سینما نیز نیازمند حمایت بیش‌تری است.

تلویزیون نباید در بررسی و حمایت از محصولات فرهنگی دیر کند، زیرا این تعلل اقتصاد فرهنگ را با چالش مواجه می‌کند.

شروع این روند از نیمه اول سال ۱۳۹۵ بوده و در دوران فعالیت شبکه جم به اوج رسیده است. حتی تعهدنامه‌هایی امضا شده بود که حق تبلیغ فیلم در شبکه‌های ماهواره‌ای لغو شود و به جای آن آنونس فیلم در رادیو و تیزر در تلویزیون پخش گردد.

در سال‌هایی که برنامه هفت شبکه سه و برنامه‌های زنده دیگر در شبکه‌های یک و دو سیما در اوج بودند، فیلم‌های سینمایی ایران در قالب مباحث گوناگون معارفه می‌شدند.

این رویه بیش‌تر در رادیو رایج بود، اما در سال‌های اخیر این برنامه‌ها نیز کاهش یافته است. بسیاری از سینماگران نسبت به نگاه سلیقه‌ای رسانه ملی در پخش تیزر‌های فیلم‌های سینمایی انتقاد کرده‌اند، در حالی که تبلیغ فیلم‌ها و سریال‌های خانگی در شبکه‌های ماهواره‌ای همچنان ادامه دارد.

خبرنگار تسنیم این موضوع را در چندین نوبت از مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد و سازمان صدا و سیما پیگیری کرده است. مدیرکل تبلیغات و خبررسانی وزارت فرهنگ در دوره قبل گفته بود ما رویه برخورد را تشدید کرده‌ایم و از مرحله اخطار و تذکر فرا‌تر رفته‌ایم تا بازدارندگی تبلیغات در فضای ماهواره‌ای برقرار شود که با تلاش مراجع قضایی در آینده نزدیک مشکلات حل شود.

اما اکنون، با یادآوری عدم دقت صدا و سیما در مورد تبلیغات سینما و تبلیغات گسترده و مشکوک برخی تهیه‌کنندگان در شبکه‌های ماهواره‌ای، مشخص شده که نه تنها بازدارندگی تشکیل نشده، بلکه متأسفانه این موضوع به روشی برای فروش پوشالی فیلم‌ها تبدیل شده است.

اخبار مرتبط