بررسی امکان اتصال روددره فرحزاد به کن و چالشهای پیش رو

به گزارش صدانیوز، روددرههای شهر تهران که باید به عنوان اندامهای طبیعی و اکولوژیک در اکوسیستم کلانشهر ایفای نقش کنند، به دلیل صدمهها و تخریبهای گسترده در مسیر گسترش نامتوازن، کارکرد طبیعی خود را در اکولوژی شهر از دست دادهاند.
شهرداری تهران سالهاست تلاش قابل توجهی برای بازگرداندن این اندامهای طبیعی به زندگی روزمره مردم و احیای کارکردهای اکولوژیک آنها در دستور کار قرار داده است. این رویکرد با تعریف پروژه احیا و ساماندهی قنوات و رودخانههای شهر تهران وارد فاز جدیدی از مدیریت روددرهها شده است.
پس از سالها تلاش بخشهای گوناگون شهرداری برای پاکسازی، احیا و اجرای طرحهای ژنراتیو در روددرههای تهران، امسال شاهد افتتاح فاز نخست اکوپارک فرحزاد در وسعت ۵۰ هکتار بودیم. مسئولان شهری اعلام کردهاند که برای اتصال پایتخت به طبیعت بکر و بازگرداندن مسیر طبیعی روددرهها به حیات واقعی، دست از تلاش برنمیدارند و در فاز دوم، اکوپارک فرحزاد به پارک نهجالبلاغه متصل خواهد شد.
این اکوپارک که در روزهای پاییزی و اوایل افتتاح، مناظر دلنشین طبیعت را به تهرانیها هدیه کرده، امکان گسترش بیشتری نیز دارد. کارشناسان معتقدند اتصال روددره فرحزاد به روددره کن از نظر جغرافیایی و زیستمحیطی مقدور است و این اتصال تهران را به شهری انسانمحور با قابلیتهای گردشگری متعدد تبدیل میکند.
روددره فرحزاد و روددره کن به دلیل قرارگیری در دامنههای شمال غربی تهران، به یکدیگر نسبتا نزدیک هستند. فاصله بین این دو کمتر از رودهای دورتر مانند دربند یا درکه است، اما وجود ارتفاعات و موانع طبیعی مانند تپهها و درههای فرعی، اتصال مستقیم را نیازمند مداخلههای عمرانی گسترده میکند.
در گذشته، رودهای تهران مسیرهای طبیعی یکپارچهتری داشتهاند، اما با گسترش شهری این مسیرها قطع یا محدود شدهاند. اگر رویکرد بازسازی اکوسیستم طبیعی و احیای مسیرهای قدیمی رودخانهها مورد توجه قرار گیرد، میتوان مسیرهایی را شکل داد که این دو روددره را به هم متصل کند.
اتصال این دو روددره میتواند به تحکیم جریان آب، تنوع زیستی و حیات گیاهی و جانوری پشتیبانی کند. این کار به تشکیل یک اکوسیستم پایدار کمک میکند که در کاهش آلودگی هوا و بهبود وضعیت محیط زیست منطقه مؤثر است. با این حال، هرگونه مداخله انسانی میتواند خطر تخریب اکوسیستمهای موجود و افزایش آلودگی را به همراه داشته باشد و نیازمند مطالعات زیستمحیطی دقیق است.
با توجه به موانع طبیعی مانند ارتفاعات و تپههای بین این دو روددره، امکانپذیر است نیاز به تونلسازی یا مسیرهای انحرافی داشته باشد. همچنین باید یادآوری شود که قسمتهایی از مسیر احتمالی توسط مناطق مسکونی، جادهها و زیرساختهای شهری اشغال شدهاند.
با وجود هزینههای کلانی که این اتصال برای پایتخت ممکن است داشته باشد، اما میتواند به پایداری منابع آبی هر دو رود پشتیبانی کند. تشکیل یک مسیر پیوسته میتواند به گسترش گردشگری منطقه کمک کند و مهمتر از همه، با مدیریت بهتر جریان آب، خطر سیلاب در فصول بارانی را کاهش دهد.
برای رسیدن به این هدف، راهکارهای جایگزین نیز وجود دارد. اگر اتصال مستقیم غیرممکن باشد، میتوان از راههای غیرمستقیم مانند تشکیل کانالهای زیرزمینی، طراحی مسیرهای پیادهروی یا سبز که نمادین دو روددره را به هم وصل کنند، استفاده کرد. این اتصال اکولوژیک از طریق کاشت درختان و پوشش گیاهی پیوسته نیز بیثمر نیست.
نتیجهگیری کارشناسان نشان میدهد که اتصال روددره فرحزاد به روددره کن مقدور است، اما نیازمند مطالعات جامع، هماهنگی بین نهادهای گوناگون و رویکردی پایدار است تا از تخریب محیط زیست جلوگیری شده و مزایای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی تضمین گردد.